Buitenlandse folders
Demosthenes

StotterCafé Nederland

Het initiatief om stotterend Nederland en iedereen met belangstelling voor stotteren een plaats te bieden voor ontmoeting!

Ga naar de website

Demosthenes

Demosthenes

alles voor en over personen die stotteren

Ga naar de website

NVST

NVST

alles voor en over stottertherapeuten

Ga naar de website

Stotteren is eigenlijk dat wat iemand doet om niet te gaan stotteren!

In de negentiger jaren van de vorige eeuw wilde men computers ontwikkelen die spreken, spraak kunnen verstaan of stemmen herkennen - en tijdens onderzoek daarbij is er veel bekend geworden over wat spreken eigenlijk is.

Spreken is de meest ingewikkelde beweging die een mens maakt. Stotteren laat zich omschrijven als een stoornis in de 'timing' van de spraakbewegingen. Daar zijn zo'n tweehonderd spieren bij betrokken die allemaal op het juiste moment de juiste bewegingen moeten maken. Bij stotterende mensen starten die spraakbewegingen te vroeg of te laat. Dat kan een kwestie van aanleg zijn als het meer voorkomt in de familie.

Wat wij stotteren noemen: het blokkeren - het verlengen of herhalen van woorden of klanken - is eigenlijk de reactie van het menselijk spraaksysteem op die foutieve timing. Met andere woorden het spraaksysteem, het samenspel van stembanden, tong en lippen, zet op dat moment alle zeilen bij om de lopende spraak bij te sturen en juist zo min mogelijk te stotteren.

Stotteren is dus eigenlijk dat wat iemand doet om niet te gaan stotteren!

Toen de ontdekking was gedaan dat stotterende sprekers een slechtere 'timing' voor spraakbewegingen hebben dan mensen die niet stotteren, zeiden sommige deskundigen dat daarmee de 'oorzaak' van stotteren was ontdekt, maar dat klopt volgens mij niet! Ook bij een recent neurologisch onderzoek in Duitsland, waarbij is geconstateerd dat de spraak in de hersenen bij mensen die stotteren anders verloopt dan bij mensen die niet stotteren, riep men om het hardst dat ze nu de oorzaak hadden gevonden.

Deze onderzoeken zijn verricht bij volwassenen en je kunt dus niet bewijzen of de gevonden verschillen de 'oorzaak' - of juist het gevolg zijn van jarenlang verkeerd gebruik van al die 'spreekspieren'!.

Omdat we dus nog steeds niet precies weten wat stotteren veroorzaakt, is het heel moeilijk om een therapie te ontwikkelen die helpt bij iedereen die stottert.

Natuurlijk heeft elke therapeut die mensen die stotteren behandelt voor zichzelf wel een beeld wat stotteren is en hoe je mensen die stotteren het beste kan helpen. Veel therapeuten leren de mensen een spreektechniek die er vaak op neerkomt dat het spreken wat wordt uitgerekt zodat die 'timing' wat wordt vergemakkelijkt. Dat kan bijvoorbeeld door je aandacht te richten op de klank van je stem. Je gaat dan héééél beeewust de klaaaanken uitrekken. Het kan ook door je adem te versterken door te letten op de stand van het middenrif (een grote platte spier), de zg. flankademhaling. Een andere techniek is het spreken wat uit te rekken dmv. spiertractie, een hand of armbeweging.

De techniek die ikzelf gebruik is, dat ik - als ik een 'blokkade' voel opkomen - onmiddellijk stop met praten en de adem loslaat, dus uitadem! Dan rustig weer inadem en eventueel over een moeilijke klinker hééééénglij en (heel belangrijk!) na de zin de resterende lucht weer uitadem! (Probeer het zelf maar eens.) Deze foefjes moet je wel trainen om ze paraat te hebben voor het geval er zich een blokkade voordoet.

Nu doet zich het probleem voor dat veel mensen die zo'n spreektechniek hebben geleerd toch blijven stotteren, of weer gaan stotteren nadat ze een tijdlang goed hebben gesproken. En ook over dat fenomeen zijn de deskundigen het nog oneens met elkaar. Mijn verklaring is dat je met symptoombestrijding het (echte onderliggende, nog onbekende) probleem niet kan oplossen. Dat blijkt ook bij de behandeling van jonge kinderen. Die kun je inderdaad leren om stottervrij te spreken, maar..... dan gaan ze misschien bedplassen, of krijgen driftbuien. Dat noemen we symptoomverschuiving!

Bij een goede stottertherapie wordt onderzoek gedaan naar de omstandigheden in het gezin van het kind. Als een kind stottert is dat een belangrijk teken dat het ergens in een ontwikkelingsstadium niet verder kan. Ik begon als vierjarig jongetje te stotteren toen ik naar een winkel ging om een boodschap te doen. Omdat ik in mijn eerste levensjaren weinig contacten had met anderen was ik niet toegerust op zo'n (moeilijke) situatie. Andere kinderen gaan misschien stotteren als ze een broertje of zusje krijgen, als zich spanningen - of andere voor het kind bedrukkende omstandigheden - in het gezin voordoen.

Bij volwassenen die stotteren is het belangrijk om (zelf-)onderzoek te doen naar de onbewuste processen die het stotteren in stand houden. Dus je moet leren begrijpen waarom je doet wat je doet, ook al lijkt dat paradoxaal. Je moet inzien waarom je ervoor kiest om in die situatie je spreektechniek niet te gebruiken, en dus stottert.

Adrie van der Horst

Media

Bekijk stotteren in de media

Blijf op de hoogte

Brochures, posters en boeken

Bestel of download gratis

Sponsors en partners

DTFonds
DTFonds
Cultuur Fonds
Demosthenes
NVST
InternetDiensten Nederland