Demosthenes

StotterCafé Nederland

Het initiatief om stotterend Nederland en iedereen met belangstelling voor stotteren een plaats te bieden voor ontmoeting!

Ga naar de website

Demosthenes

Demosthenes

alles voor en over personen die stotteren

Ga naar de website

NVST

NVST

alles voor en over stottertherapeuten

Ga naar de website

Te snel voor woorden

Te snel voor woorden

alles over broddelen

Ga naar de website

contentWie vandaag de dag te kampen heeft met stotteren gaat naar een stottertherapeut of logopedist, soms al op jonge leeftijd, anderen wanneer ze volwassen zijn. Nu is het beroep van logopedist betrekkelijk nieuw. Pas aan het einde van de 19e, begin 20e eeuw kwamen in West-Europa. de eerste professionele logopedisten op. Vóór die tijd werd stotteren behandeld door in feite iedereen die dacht hiertoe in staat te zijn. Artsen, psychiaters en zogenaamde ‘spraakleraren’ bogen zich over het stotteren en zochten wanhopig naar een oorzaak en een geschikte behandelmethode. Hieruit volgde een verscheidenheid aan mogelijke oorzaken, elk met een bijbehorende behandeling.

In het midden van de negentiende eeuw was er een theorie die stelde dat stotteren veroorzaakt wordt door een nerveuze afwijking, die ervoor zou zorgen dat de hersenen niet de juiste signalen naar de tong stuurt. Een uitbreiding van deze theorie stelde dat het spasmen in de glottis waren die stotteren zouden veroorzaken. Omdat de tong essentieel is voor het spreken, moest er wel iets misgaan tussen de glottis en de wortel van de tong. Eén van de mensen die hier heilig in geloofde, was Johann Friedrich Dieffenbach, een Pruisische chirurg die grote successen had geboekt in de plastische chirurgie. Hij stelde de hypothese op dat het maken van een incisie in het achterste gedeelte van de tong de spasmen zou voorkomen en zo een ‘genezing’ voor stotteren zou betekenen.

Dieffenbach was als chirurg een man van de praktijk en hij testte zijn theorie dan ook al snel door in januari 1841 een operatie uit te voeren op een 13-jarige jongen, die zijn hele sprekende leven al vreselijk stotterde. De tong van de jongen, die vastgebonden lag op een operatiestoel, werd met een tang uit zijn mond getrokken, waarna Dieffenbach er een diagonale snee in maakte. Daarna maakte hij nog een horizontale snee in de tong, waardoor er een soort gat, een wig, in de tong ontstond. Deze operatie vond plaats twee jaar vóór de uitvinding van verdovingsmiddelen.

Ook al braakte de patiënt grote hoeveelheden bloed uit, die hij gedurende de operatie had ingeslikt, was Dieffenbach zeer tevreden over het resultaat, zeker toen deze al snel na de operatie vloeiend kon spreken. Zo tevreden zelfs, dat hij niet wachtte op de uitkomsten van andere experimenten of op een eventuele terugval van de patiënt, maar er gelijk een artikel over schreef en dit opstuurde naar een invloedrijk medisch tijdschrift.

Dit artikel bracht een golf van enthousiasme teweeg, zowel onder chirurgen als onder het grote publiek. Zou dit de definitieve genezing voor dat ellendige stotteren zijn? Kort na het verschijnen van Dieffenbach’s resultaten begonnen chirurgen in Duitsland, Frankrijk en Engeland hun eigen operaties uit te voeren op stotteraars. Zij volgden het voorbeeld van de Pruis of pasten deze iets aan omdat dat beter in hun eigen theorie zou passen. Iedereen was enthousiast en een Engelse chirurg genas, naar eigen zeggen, veertig stotteraars in een paar maanden tijd. Een kritische collega echter schreef: ‘Zij stotterden dat zij genezen waren.’

Terwijl overal in Europa chirurgen maandenlang lustig inhakten op stotterende tongen, kwam uit Frankrijk een eerste bericht over een patiënt die overleed na een ingreep. Kort daarna volgde eenzelfde bericht uit Berlijn. Daarbovenop kwamen tientallen berichten van patiënten die waren teruggevallen in hun stotteren. Toen duurde het niet lang meer tot vrijwel alle gerenommeerde chirurgen waren gestopt met het uitvoeren van chirurgische ingrepen bij stotteraars. Slechts enkele plattelandsdoktoren zouden hier nog enige tijd mee doorgaan, met net zo weinig succes als alle anderen.

De opkomst en neergang van een chirurgische genezing van stotteren duurde niet meer dan een jaar en is daarmee een bijzonder korte periode in de lange geschiedenis van het stotteren. Toch laat deze episode zien hoever men wilde gaan in de zoektocht naar een definitieve genezing. Zolang er geen gespecialiseerde groep vakmensen was die zich hiermee bezig zou houden, was het een terrein dat open lag voor iedereen die er een mening over had. Met soms noodlottige gevolgen.

Rik Mets

Bron afbeelding: Johann Friedrich Dieffenbach, Memoir on the Radical Cure of Stuttering by a Surgical Operation (vertaald door Joseph Travers) Londen, 1841.

 

Media

Bekijk stotteren in de media

Blijf op de hoogte

Brochures, posters en boeken

Bestel of download gratis

Sponsors en partners

DTFonds
DTFonds
Cultuur Fonds
Demosthenes
NVST
InternetDiensten Nederland